Prema riječima stručnog saradnika za informatiku u NUBRS Dalibora Pančića digitalna kolekcija lista ‘Zora’ kao i ostale digitalne kolekcije objavljene na veb lokaciji Digitalne biblioteke mogu se pretraživati po naslovima, ključnim riječima te imenima autora, a mogu se i hijerarhijski pregledati po godištima i brojevima ili indeksu autora.
– Iako Republika Srpska i BiH još nemaju usvojenu strategiju digitalizacije kulturnog naslijeđa, tempo napretka tehnologije vremena u kojem živimo nameće potrebu za digitalizacijom: časopisa, knjiga i dokumenata i u našim bibliotečkim fondovima – rekao je Pančić.
On je dodao da je Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske započela 2007. godine projekat Digitalne biblioteke u kome danas ima oko 60 hiljada digitalnih jedinica u 40 različitih kolekcija.
Veb lokacija Digitalne biblioteke tokom 2009. i 2010. godine posjetilo je oko 50 hiljada korisnika.
Dejan Vujanić
O ZORI
Prvi broj mostarske Zore, lista za zabavu, pouku i književnost, pojavio se u aprilu 1896, relativno brzo nakon molbe za pokretanje, koju su Svetozar Ćorović i Aleksa Šantić uputili Zemaljskoj vladi novembra 1895. i odobrenja koje je dobijeno 28. februara sljedeće godine. Zora je redovno izlazila do kraja 1901. godine, jednom mjesečno, ćirilicom, na formatu 27 x 19, u sveskama od četiri do pet tabaka. Za šest godina postojanja lista izašlo je ukupno 69 brojeva i svi su štampani u štampariji Knjižare Pahera i Kisića u Mostaru. Paginacija je vršena u okviru pojedinih godišta lista.
Stalni članovi redakcije za sve vrijeme izlaženja lista bili su Svetozar Ćorović, Aleksa Šantić, Jovan Dučić i Atanasije Šola. Pojedina godišta uredili su: Šantić i Ćorović (1896, 1897), Šantić i Dučić (1898), Dučić (1899) i Atanasije Šola (1900, 1901).
Ugled jedne od najznačajnijih književnih publikacija u istoriji srpske periodike Zora duguje, s jedne strane, solidnoj tradiciji u toj oblasti književnog života, a s druge, poletu i stvaralačkoj invenciji svojih urednika, mladih mostarskih pisaca. Prvobitnu koncepciju Zore prirodno je nametnulo postojanje Bosanske vile, veoma uticajnog glasila, ne samo u Bosni i Hercegovini nego i u cjelokupnoj tadašnjoj srpskoj književnosti. Naime, pokretači Zore su bili svjesni činjenice da njihov list može imati perspektivu jedino ako se utemelji kao dopuna, a ne i kao konkurencija Bosanskoj vili. To je značilo, odmah u početku, ograničenje interesa za narodnu književnost i odlučnije usmjerenje na oblast nauke o književnosti, što je bilo praćeno i strožom selekcijom iz tekuće produkcije srpske beletristike. Elementi zabavnog i poučnog u listu bili su od samog početka podređeni čisto estetskom kriteriju. Neophodno je naglasiti da profil Zore u prvim godinama izlaženja određuje i ugledanje na kratkovjeki beogradski Srpski pregled, te neke vojvođanske književne listove, prije svega Brankovo kolo. Najznačajniji stvaraoci iz kruga saradnika Srpskog pregleda (Ljubomir Nedić, Stevan Sremac, Slobodan Jovanović, Svetolik Jakšić) postali su nakon njegovog gašenja stalni saradnici Zore, što je mostarskom listu garantovalo kvalitetne priloge i dobar prijem u javnosti. Inače, među stalnim ili povremenim saradnicima Zore bili su, bez izuzetka, svi znatniji srpski književnici tog doba. Saradnje s hrvatskim piscima gotovo da i nije bilo, izuzme li se jedna Matoševa pripovijetka i jedan veći napis o Kranjčeviću, a to je najvećim dijelom posljedica suzdržanih odnosa redakcije prema uredništvu Nade, vodećeg hrvatskog književnog lista u Bosni i Hercegovini.
Za sve vrijeme izlaženja Zoru karakteriše stalnost osnovne koncepcije i visok kvalitativni nivo objavljenih priloga. Mogu se, međutim, uočiti i neke promjene koje su došle kao prirodna posljedica u razvoju ovog glasila, a najviše su vezane uz period uređivačkog djelovanja Jovana Dučića. Tada redoviti postaju uvodni članci u kojima se raspravlja o aktuelnim pitanjima srpske literature, sa istom namjerom pokreće se i anketa među vodećim srpskim piscima i, uopšte, estetski i naučni nivo lista znatno se podiže u odnosu na raniji period. Istovremeno je pojačano interesovanje za moderniji naučni pristup folklorističkoj i etnološkoj građi, a prostor u listu dobivaju oblasti istorije i narodne privrede.
Pojedini brojevi lista tematski su organizovani u nekoliko cjelina i njihov raspored je stalan, bez obzira na prostor koji te cjeline zauzimaju i povremene promjene naziva rubrika. Nakon uvodnog članka (prije 1899. obavezna je bila uvodna pjesma) sljeduje blok poetsko – proznih priloga, a potom književnoistorijske rasprave o pojedinim piscima i djelima, ili esejistički napisi inspirisani opštom književno-umjetničkom problematikom. Aktuelne književne pojave, bilo da se radi o knjigama ili časopisima, praćene su u rubrikama Ocjene i prikazi i Književnost. U prvoj su izlazili duži napisi, a u drugoj kratke bilješke iz domaće i stranih književnosti, ili iz drugih oblasti umjetnosti. Obično na kraju broja pojavljivale su se čitulje i nekrolozi umrlim književnicima.
Tekst Mr. Ranka Popovića
