Mihail Epštejn
Eros i civilizacija
Ironija želje i kraj istorije
„Ako razvitak kulture ima tako dalekosežnu sličnost sa
razvitkom individue i deluje istim sredstvima, da li je
opravdana dijagnoza: jesu li neke kulture – ili kulturne
epohe, a možda i čitavo čovečanstvo – pod uticajem kulturnih težnji postale ‘neurotične’?“ Sigmund Frojd
Uživanje i postmoderna
Posvetimo se sada savremenom stanju erotosfere.
Između želje i pražnjenja nalazi se stadijum ravnoteže,
relativne homeostaze, kada želja dobija manje od onog
što želi, ali zato se zadržava daleko od pristupa utoljavanju i samoispražnjavanju. Taj stadijum „plato“ –
„suzdržanog uživanja“, ljubavne igre, prijatne raznovrsnosti – nalazi se između neutoljene želje-napetosti i
nesuzdržanog uživanja-pražnjenja.
Mladenka Ivanković
Logor Sajmište
Beogradsko Sajmište je lokalitet koji je otvoren 1937.
godine, kao nacionalni reprezentativni izložbeni kompleks. Sajmište je predstavljalo najistaknutiju modernističku arhitektonsku gradsku celinu, važan marker
identiteta grada i nacije
1
.
U proleće 1941. godine sukob sa silama Osovine je
rezultiralo vojnim i političkim slomom Jugoslavije.
Petnaestog aprila 1941. godine u Beograd je stigao fon
Vajs i sa svojim štabom bio je ovlašćen da na jugoslovenskoj terotoriji koju zaposedaju Nemci oformi
Vrhovnu okupacionu komandu, a 17. aprila potpisana je
bezuslovna kapitulacija Jugoslavije.
Rešavanje jevrejskog poblema u okupiranom Beogradu može se podeliti u tri faze. U prvoj fazi, koja je
trajala od aprila do avgusta, nacisti su izvršili popisivanje i obeležavanje Jevreja u Beogradu, ograničili im
slobodu kretanja, vršili pljačku imovine, uveli prinudan
rad i razne vrste nameta. U drugoj fazi, koja je trajala do
novembra, su koncentrisali odrasle muškarce u logor
“Topovske šupe“
Michael Löwy
Franz Kafka i slobodarski socijalizam
Samo se po sebi razumije da se Kafkino djelo ne može
svesti na jednu političku doktrinu, kakva god ona bila.
Kafka ne stvara govore, nego oblikuje pojedince i
situacije, i u svojem djelu izražava mišljenja, stavove,
atmosferu. Simbolički književni svijet nesvodljiv je na
pojmovni svijet ideologija: književno djelo nije apstraktni konceptualni sustav, na primjeru filozofskih ili političkih doktrina, nego je tvorevina jednog konkretno zamišljenog svijeta osoba i stvari. Ipak, to ne sprječava da
se istražuju prolazi, mostići, podzemni hodnici između
njegovog antiautoritarnog duha, njegove slobodarske
tankoćutnosti, njegovih simpatija za anarhizam s jedne
strane i njegovih glavnih djela s druge strane. Ovi prolazi
nam otvaraju povlašten pristup onome što bismo mogli
nazvati unutrašnjim krajolikom Kafkinog djela. Kafkine
socijalističke sklonosti pokazale su se vrlo brzo: prema
mišljenju njegovog prijatelja iz mladosti i gimnazijskog
druga Huga Bergmanna, čije se prijateljstvo malo ohladilo za vrijeme prve školske godine (1900 – 1901), jer su
„njegov socijalizam i moj cionizam bili previše jaki“.
