Bila je pjesnikinja koja je mogla biti smatrana drugom majkom po učešću u odgoju djece.
Njene pjesme su sastavni dio svačijeg djetinjstva. Onaj ko je čitao njene pjesme upoznao je ne samo njenu dušu i njeno biće, već i dušu naroda iz kojeg je potekla.
Mnoge pjesme ove velike srpske pjesnikinje poziv su ljudima da budu dobri, plemeniti, da poštuju ljude drugačijih načela i uvjerenja, boja i vjera, pozivala ih da proslave i tuđeg sveca, da uvažavaju neistomišljenike, da budu strogi prema svojima kao što su prema tuđim manama.
Od svih vrijednosti u životu ona je posebno isticala slobodu, odanost, hrabrost, dobrotu i nekoristoljublje.
Njen odlazak s ovog svijeta 11. februara 1993. godine za mnoge je bio veliki gubitak, a pogotovo za srpsku književnost.
Rođena je 16. maja 1898. u Rabrovici, kod Valjeva, Bila je najstarije dijete oca Mihaila, učitelja, i majke Draginje.
Odmah poslije njenog rođenja, Mihailo Maksimović je dobio premještaj, te se porodica odselila u Brankovinu. Tu je provela djetinjstvo, a u Valjevu je završila gimnaziju.
Studirala je na Odjeljenju za svjetsku književnost, opštu istoriju i istoriju umjetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu.
Nakon diplomiranja najprije je radila u Gimnaziji u Obrenovcu, a zatim kao suplent u Trećoj ženskoj gimnaziji u Beogradu.
U Parizu je provela godinu dana na usavršavanju kao stipendista francuske vlade.
Nakon što je od 3. septembra 1925. godine radila oko godinu dana u Učiteljskoj školi u Dubrovniku, prešla je ponovo u Beograd, gdje je radila u Prvoj ženskoj gimnaziji.
Početkom avgusta 1933. godine udala se za Sergeja Slastikova. Nije imala djece.
Jedna od njenih učenica bila je i Mira Alečković, koja je takođe postala pjesnikinja i bliska prijateljica.
Početkom Drugog svjetskog rata otišla je u penziju, ali se u službu vratila 1944. i u istoj školi ostala do konačnog penzionisanja 1953. godine.
Putovala je širom tadašnje Jugoslavije i imala veliki broj prijatelja među piscima i pjesnicima: Ivo Andrić, Branko Ćopić, Isidora Sekulić, Miloš Crnjanski, Gustav Krklec…
Godine 1959. izabrana je za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umjetnosti, a 1965. za redovnog člana.
Bila je i prevodilac, mahom poezije, s ruskog, slovenačkog, bugarskog i francuskog jezika.
Objavila je oko 50 knjiga poezije, pjesama i proze za djecu i omladinu, pripovjedačke, romansijerske i putopisne proze.
Svoje prve pjesme objavila je 1920. godine u časopisu “Misao”.
Njena poezija je i ljubavna i rodoljubiva i poletna i mladalačka i ozbiljna i osjećajna. Neke od njenih najpopularnijih pjesama su: “Predosećanje”, “Strepnja”, “Prolećna pesma”, “Opomena”, “Na buri”, “Tražim pomilovanje”, “Pokošena livada”…
“Kada su se stvarale ove pesme, izvirali su stihovi kao voda; kao da sam neku česmu otvorila. I sama sam se čudila kako su tekli glatko neprestano. Dogodilo se ono najpoželjnije, oblik i sadržaj su sliveni, jedno drugo ističu i dopunjuju”, rekla je jednom prilikom pjesnikinja.
Čuvši za strijeljanje đaka u Kragujevcu 21. oktobra 1941. napisala je jednu od svojih najpoznatijih pjesama “Krvava bajka” – pjesmu koja svjedoči o teroru okupatora nad nedužnim narodom u Drugom svjetskom ratu. Pjesma je objavljena tek poslije rata.
Njeno osnovno pjesničko geslo je bilo da poezija treba da bude razumljiva, jasna, iskrena, otvorena prema čovjeku i životu.
U kasnijem periodu života lirika Desanke Maksimović je dobila nešto smireniji i tiši duh. Njeni poezija, pripovijetke, romani i knjige za djecu prevođeni su na mnoge jezike, a pojedine pjesme nalaze se u antologijama poezije.
Dobila je veliki broj književnih nagrada, a među njima i Vukovu, Njegoševu, nagradu AVNOJ-a, Sedmojulsku nagradu, Zmajevu nagradu, nagradu “Mlado pokoljenje”. Prva je dobitnica “Zlatnog krsta kneza Lazara”.
Izabrana je i za počasnog građanina Valjeva. Prvo priznanje dobila je 1925. godine nagradom za pjesmu “Strepnja” na konkursu časopisa “Misao”.
Godine 1985. renovirana je osnovna škola u Brankovini, koju je pohađala Desanka Maksimović i gdje je njen otac bio učitelj. Škola je nazvana “Desankina škola”, kako ju je narod prozvao.
Godine 1988. odlikovana je nagradom “Zlatni vijenac” makedonskih “Večeri poezije” u Strugi u saradnji s UNESCO-om. U Valjevu joj je, još za njenog života, podignut spomenik, koji je Matija Bećković otkrio 27. oktobra 1990. godine. Pjesnikinja je negodovala zbog tog čina, ali su je ubijedili da je to samo spomenik poeziji s njenim likom.
Godine 1993. Vlada Srbije je donijela odluku da njeno ime i djelo trajno budu obilježeni osnivanjem Zadužbine Desanke Maksimović, koja dodjeljuje nagradu “Desanka Maksimović”. Zadužbina treba da stvori uslove za trajno očuvanje i njegovanje uspomene na ovu veliku pjesnikinju.
Umrla je 11. februara 1993. godine u Beogradu. Sahranjena je u Brankovini, kraj svog supruga.
Dana 23. avgusta 2007. otkriven joj je spomenik u Beogradu u Tašmajdanskom parku.
Pesnik
Pesnik nema roda, veka ni porekla.
Kao zrak on je: bio, jest i biće.
On je bogova dobro i otkriće.
On je oduvek kao breg i reka.
Pesnik nema roda, porekla ni veka.
Mlad je i kad mu stotinu je leta,
A star i kada mu tek je dvadeseta.
Pesnik je kao zrak, breg i reka.
On je miljenik bogova samoće,
Razume ga ljubavi bog gospod
Kad srce kruni za sobom ko proso,
Puste ga da sneva dokle hoće.
Ludoga mu ne ometaju sna,
I ne brane da beži zemlji s tla.
Desanka Maksimović
Značajne zbirke pjesama:
“Vrt detinjstva”
“Zeleni vitez”
“Gozba na livadi”
“Nove pesme”
“Pesnik i zavičaj”
“Zarobljenik snova”
autor:Slobodan Bajić
izvor:nezavisne.com
